Vì sao trợ từ tiếng Hàn có hai dạng?
Nhiều trợ từ tiếng Hàn thông dụng có hai dạng, và chọn dạng nào chỉ phụ thuộc vào âm: một dạng dùng sau từ kết thúc bằng phụ âm, dạng kia dùng sau từ kết thúc bằng nguyên âm. Phụ âm ở cuối âm tiết gọi là patchim (받침). 학생 kết thúc bằng phụ âm ㅇ nên là 학생은, 학생이, 학생을; 친구 kết thúc bằng nguyên âm ㅜ nên là 친구는, 친구가, 친구를.
Có một ngoại lệ mà hầu như ai học cũng mắc: (으)로 bỏ 으 sau patchim ㄹ, nên là 서울로, 연필로, không phải 서울으로. Và vì quy tắc dựa vào âm, số và chữ viết tắt theo cách đọc: 3 đọc là 삼 nên là 3을; 2 đọc là 이 nên là 2를; TV đọc là 티비 nên là TV를.
Bảng tra nhanh trợ từ tiếng Hàn
Dạng trợ từ chỉ phụ thuộc vào âm cuối của từ. Ví dụ: 학생 (có patchim), 친구 (không có patchim), 서울 (patchim ㄹ).
| Trợ từ | Có patchim | Không patchim | Patchim ㄹ |
|---|---|---|---|
| Trợ từ chủ đề | 은 학생은 | 는 친구는 | 은 서울은 |
| Trợ từ chủ ngữ | 이 학생이 | 가 친구가 | 이 서울이 |
| Trợ từ tân ngữ | 을 학생을 | 를 친구를 | 을 서울을 |
| Và, với | 과 학생과 | 와 친구와 | 과 서울과 |
| Hướng, phương tiện | 으로 학생으로 | 로 친구로 | 로 서울로 |
| Là (lịch sự) | 이에요 학생이에요 | 예요 친구예요 | 이에요 서울이에요 |
| Và, với (văn nói) | 이랑 학생이랑 | 랑 친구랑 | 이랑 서울이랑 |
| Là (thân mật) | 이야 학생이야 | 야 친구야 | 이야 서울이야 |
| Đã là (lịch sự) | 이었어요 학생이었어요 | 였어요 친구였어요 | 이었어요 서울이었어요 |
| Gọi là, nói là | 이라고 학생이라고 | 라고 친구라고 | 이라고 서울이라고 |
| Hoặc, khoảng | 이나 학생이나 | 나 친구나 | 이나 서울이나 |
| Dù chỉ là | 이라도 학생이라도 | 라도 친구라도 | 이라도 서울이라도 |
| Bất cứ, hoặc | 이든지 학생이든지 | 든지 친구든지 | 이든지 서울이든지 |
| Với tư cách | 으로서 학생으로서 | 로서 친구로서 | 로서 서울로서 |
| Bằng (văn viết) | 으로써 학생으로써 | 로써 친구로써 | 로써 서울로써 |
| Liệt kê | 이며 학생이며 | 며 친구며 | 이며 서울이며 |
| Gọi tên | 아 학생아 | 야 친구야 | 아 서울아 |
Lỗi trợ từ thường gặp
Trợ từ chủ đề sau patchim
학생는 한국 사람이에요.
학생은 한국 사람이에요.
학생 kết thúc bằng patchim ㅇ, nên trợ từ chủ đề là 은.
Trợ từ tân ngữ sau nguyên âm
친구을 만났어요.
친구를 만났어요.
친구 kết thúc bằng nguyên âm, nên trợ từ tân ngữ là 를.
(으)로 sau patchim ㄹ
서울으로 가요.
서울로 가요.
Sau patchim ㄹ luôn dùng 로: 서울로, 연필로, 지하철로.
나 làm chủ ngữ
나가 할게요.
내가 할게요.
나, 저 và 너 có dạng chủ ngữ riêng: 내가, 제가, 네가.
아니에요, không phải 아니예요
학생이 아니예요.
학생이 아니에요.
아니다 không phải danh từ + 이에요: thân từ 아니- kết hợp trực tiếp với -에요, nên là 아니에요 (rút gọn: 아녜요), không bao giờ là 아니예요.
Sau nguyên âm dùng 예요
저는 의사이에요.
저는 의사예요.
Sau danh từ kết thúc bằng nguyên âm, chính tả chuẩn chỉ chấp nhận dạng rút gọn 예요: 의사예요, 친구예요. Có patchim thì dùng 이에요: 학생이에요.
과 / 와
책와 연필
책과 연필
책 kết thúc bằng patchim ㄱ, nên “và” là 과; sau nguyên âm là 와: 커피와 빵. Khi nói, 하고 hoặc (이)랑 phổ biến hơn.
Số theo cách đọc
3에 2을 더하면 5예요.
3에 2를 더하면 5예요.
Khi làm toán, 2 đọc là 이 (số Hán Hàn), kết thúc bằng nguyên âm nên là 2를. Nhưng 3을 (삼), 1을 (일). Đếm đồ vật bằng số thuần Hàn thì khác: 둘을.
Cách công cụ hoạt động
- Công cụ tìm âm tiết cuối của từ khi đọc lên. Âm tiết Hangul được mã hóa trong Unicode theo cấu trúc “phụ âm đầu + nguyên âm + patchim” rất đều đặn, nên việc xác định patchim là phép tính chính xác, không cần từ điển.
- Số được đọc theo số Hán Hàn (3 → 삼, 2,000 → 이천, 3.5 → 삼 점 오), và nếu đọc bằng số thuần Hàn (둘, 셋) cho ra dạng khác thì cũng được ghi chú. Đơn vị và tiền tệ đọc theo cách người Hàn đọc (5kg → 킬로그램, $5 → 5 달러), chữ viết tắt đọc từng chữ cái (TV → 티비).
- Sau đó áp dụng quy tắc chuẩn: có patchim dùng dạng có patchim, không có patchim dùng dạng không có patchim, sau ㄹ dùng 로 thay cho 으로. 나, 저, 너 và 누구 dùng dạng chủ ngữ riêng (내가, 제가, 네가, 누가). Nói chính xác, 이에요, 이야 và 이었어요 là các dạng của vị từ 이다 (ở Hàn Quốc dạy là trợ từ vị cách, 서술격 조사), và cũng theo cùng quy tắc âm.
- Khi cách đọc có thể có hai kiểu (MP3: 엠피스리 hoặc 엠피삼), cả hai kết quả đều được hiển thị. Khi không thể biết cách đọc (từ tiếng Anh, chữ Hán, phân số như 3/4, giờ như 10:30), công cụ sẽ hỏi bạn cách đọc tiếng Hàn thay vì đoán.
- Mỗi lần cập nhật đều được kiểm thử trên toàn bộ 11.172 âm tiết Hangul so với phép tách Unicode, trên mọi số từ 0 đến 100.000 so với một chương trình đọc số viết riêng, và trên khoảng 170 từ được kiểm tra thủ công.
Công cụ chọn đúng dạng của trợ từ, chứ không chọn trợ từ nào hợp với câu của bạn: dùng 은/는 hay 이/가 phụ thuộc vào ý nghĩa và ngữ cảnh. Công cụ cũng không biết bạn đọc từ tiếng Anh hay chữ viết tắt đọc như một từ (NASA → 나사) thế nào, nên sẽ hỏi bạn.
Câu hỏi thường gặp
은/는 và 이/가 khác nhau thế nào?
Công cụ này chọn đúng dạng; còn dùng trợ từ nào là chuyện ý nghĩa. Nói đơn giản, 은/는 đánh dấu chủ đề hoặc sự đối chiếu (저는 학생이에요: còn tôi thì là học sinh), 이/가 đánh dấu chủ ngữ, thường là thông tin mới hoặc câu trả lời cho “ai?” (누가 왔어요? 민수가 왔어요). Để kiểm tra cả câu, hãy dùng công cụ kiểm tra ngữ pháp tiếng Hàn.
Patchim (받침) là gì?
Patchim là phụ âm nằm ở dưới cùng của khối âm tiết Hangul: ㅇ trong 생, ㄱ trong 책, ㄹ trong 울. Từ kết thúc bằng âm tiết có patchim dùng dạng có patchim (은, 이, 을); từ không có patchim dùng dạng không có patchim (는, 가, 를).
Vì sao là 서울로 mà không phải 서울으로?
(으)로 chỉ thêm 으 sau các phụ âm khác ㄹ. Sau ㄹ luôn là 로: 서울로, 연필로, 지하철로. Các trợ từ tạo từ nó cũng vậy (서울로서, 칼로써, 서울로부터). Các trợ từ khác không có ngoại lệ này: 서울은, 서울이, 서울을.
Sau số dùng dạng nào?
Theo cách đọc số. Đọc kiểu Hán Hàn: 2 là 이 (2를), 3 là 삼 (3을), 1 là 일 (1을, 1로), 10 là 십 (10을), 1.000 là 천 (1.000을). Khi đếm bằng số thuần Hàn thì cách đọc đổi (2 → 둘 → 2을), còn có lượng từ phía sau thì lượng từ quyết định: 3개는, 5명은.
Từ tiếng Anh và tên thương hiệu thì sao?
Theo cách phát âm tiếng Hàn: Apple là 애플 nên là Apple을; Google là 구글 nên là Google을; Netflix là 넷플릭스 nên là Netflix를. Vì không thể đoán chắc cách đọc từ cách viết, công cụ sẽ nhờ bạn nhập cách đọc bằng Hangul.
의사이에요 có sai không?
Theo chính tả chuẩn thì có. Sau danh từ kết thúc bằng nguyên âm, 이에요 phải rút gọn thành 예요: 의사예요, 친구예요. Có patchim thì giữ 이에요: 학생이에요. 아니에요 là trường hợp khác: không bao giờ viết 아니예요.
Vì sao là 민준이가, 민준이예요?
Khi gọi ai đó chỉ bằng tên (không kèm họ), tên kết thúc bằng phụ âm thêm hậu tố 이 trước trợ từ: 민준이가, 민준이는, 민준이를, và Viện Quốc ngữ Quốc gia Hàn Quốc viết là 민준이예요, không phải 민준이에요. Tên kết thúc bằng nguyên âm thì không thêm: 민수가, 민수예요. Khi có cả họ hoặc có 씨 thì không thêm 이: 김민준이에요, 민준 씨예요.
Có miễn phí không? Nội dung có bị gửi đi không?
Miễn phí, không giới hạn, không cần đăng ký. Mọi thứ được tính trong trình duyệt nên các từ bạn nhập không rời khỏi thiết bị.
Nguồn tham khảo
- Viện Quốc ngữ Quốc gia Hàn Quốc: Quy tắc chính tả Hangul (한글 맞춤법)
- Viện Quốc ngữ Quốc gia Hàn Quốc: về 이에요/예요 và 아니에요
- Viện Quốc ngữ Quốc gia Hàn Quốc: Từ điển tiếng Hàn cơ bản (mục trợ từ)
- Unicode: bảng âm tiết Hangul (U+AC00–U+D7A3), cấu trúc mã hóa mà công cụ phân tích
Cập nhật lần cuối: